Liga Miast Historycznych (League of Historical Cities, LHC) to międzynarodowa organizacja zrzeszająca miasta o szczególnym znaczeniu historycznym i kulturowym. Jej fundamentem jest wzajemna wymiana doświadczeń oraz budowanie współpracy ponad granicami politycznymi, społecznymi i geograficznymi oraz wspólne reagowanie na wyzwania stojące przed miastami o unikalnym dziedzictwie. Jej początki sięgają pierwszej Światowej Konferencji Miast Historycznych zorganizowanej w Kioto w 1987 roku, zaś formalne powołanie Ligi miało miejsce w 1994 roku.
Organizacja zrzesza już 137 miast członkowskich z całego świata (stan na luty 2026), co potwierdza dynamiczny rozwój i rosnącą rolę sieci współpracy miast historycznych.
Statutowym celem Ligi jest pogłębianie zrozumienia między narodami oraz wspieranie pokoju na świecie poprzez wymianę doświadczeń związanych z dziedzictwem i historią miast. Organizacja podkreśla, że wspólne dziedzictwo kulturowe jest narzędziem budowania dialogu w świecie pełnym konfliktów. Deklaracje Ligi – np. przyjęta podczas 18. Światowej Konferencji w 2022 r.– wyraźnie podkreślają konieczność ochrony zabytków i przeciwdziałania niszczeniu dziedzictwa w wyniku konfliktów, napięć politycznych oraz katastrof społecznych i naturalnych.
Istotą działalności LHC jest systematyczna, oparta na współpracy wymiana wiedzy między miastami członkowskimi. Liga organizuje liczne inicjatywy, projekty badawcze oraz publikacje, takie jak cykliczny biuletyn „World Historical Cities”, który dostarcza informacji o działaniach członków i raportach z konferencji. Publikacja nr 94 zawiera m.in. raport z 19. światowej konferencji LHC w Lublanie a najnowsza nr 95 (luty 2026) — prezentuje działania członków, studia przypadków, raporty oraz zapowiedzi kolejnych wydarzeń. Materiały publikowane przez LHC, w tym biuletyny i zapowiedzi konferencji, podkreślają, że przyszłość miast historycznych wymaga coraz ściślejszej współpracy, dzielenia się doświadczeniami i wykorzystania dziedzictwa jako narzędzia budowania trwałej, zrównoważonej przyszłości.
Jednym z kluczowych działań LHC są Światowe Konferencje Miast Historycznych, organizowane co dwa lata. Odbywały się już m.in. w Kioto, Florencji, Barcelonie, Xi’an, Montrealu, Krakowie, Nara, Bad Ischl czy Lublanie. Konferencje stanowią forum spotkań burmistrzów, ekspertów, urbanistów i przedstawicieli instytucji kultury, którzy wspólnie pracują nad rozwiązywaniem problemów współczesnych miast dziedzictwa. Najbliższa z nich — jubileuszowa, 20. Światowa Konferencja Miast Historycznych — odbędzie się 10–13 listopada 2026 roku w Himeji (Japonia). Motyw przewodni konferencji to: „Ochrona i wykorzystanie dziedzictwa kulturowego na rzecz zrównoważonej i odpornej przyszłości”. Temat ten wpisuje się w aktualne wyzwania związane z zarządzaniem miastami historycznymi, w tym odpornością na kryzysy, zmianami klimatu, presją turystyczną i koniecznością wdrażania spójnych polityk zrównoważonego rozwoju.
Wstępny program przewiduje sesje tematyczne, panele eksperckie, spotkania burmistrzów, obrady okrągłego stołu, zgromadzenie generalne LHC, program młodzieżowy oraz wizyty studyjne w Himeji, Narze i Kioto. W planie przewidziano również wizytę w Himeji Castle – jednym z najważniejszych przykładów japońskiej architektury obronnej oraz obiekcie wpisanym na listę UNESCO.
Tegoroczna edycja Konferencji ma szczególny charakter – nie tylko jubileuszowy, ale też związany z wyjątkową dynamiką współczesnych wyzwań. Dyskusje w Himeji będą koncentrować się na praktycznych rozwiązaniach, które pozwolą miastom m.in. lepiej wykorzystywać dziedzictwo jako narzędzie rozwoju, łączyć ochronę zabytków z potrzebami mieszkańców, budować odporność na zagrożenia klimatyczne, ekonomiczne i społeczne, rozwijać strategie przeciwko negatywnym skutkom masowej turystyki i umacniać międzynarodową solidarność miast dziedzictwa.
Wybór gospodarza konferencji był poprzedzony formalną prezentacją japońskiej kandydatury podczas 19. edycji w Lublanie. Himeji będzie trzecim w historii japońskim miastem-gospodarzem tego wydarzenia (po Kioto i Narze). Dzięki światowym konferencjom LHC, miasta z całego świata mogą dzielić się doświadczeniami, prezentować innowacyjne praktyki zarządzania dziedzictwem oraz rozwijać globalną sieć współpracy.
Deklaracje Ligi Miast Historycznych są oficjalnymi dokumentami przyjmowanymi na zakończenie każdej Światowej Konferencji LHC. Stanowią one wspólne stanowisko miast członkowskich w kluczowych kwestiach dotyczących ochrony dziedzictwa, zrównoważonego rozwoju, współpracy międzynarodowej i kierunków działań Ligi na kolejne lata. Każda deklaracja wyznacza priorytety, cele i zobowiązania, które miasta podejmują wspólnie w odpowiedzi na globalne wyzwania, takie jak urbanizacja, zmiany klimatyczne, mobilność, budowanie odporności miejskiej oraz rozwój lokalnych społeczności.
Ljubljana Declaration, przyjęta 14 listopada 2024 r. podczas 19. Światowej Konferencji LHC, jest drogowskazem dla członkowskich miast na lata 2024–2026 — do czasu kolejnej deklaracji, która zostanie przyjęta na 20. Światowej Konferencji LHC w Himeji w tym roku. Dokument stanowi najświeższe wspólne stanowisko Ligi Miast Historycznych dotyczące ochrony dziedzictwa oraz zrównoważonego rozwoju historycznych ośrodków miejskich. Deklaracja została podpisana przez przedstawicieli 29 miast z 15 krajów, co potwierdza jej globalny charakter.
Najważniejsze elementy Ljubljana Declaration (2024):
Kraków odgrywa istotną rolę w Lidze Miast Historycznych (LHC) jako jedno z 25 miast-założycieli organizacji (1994) oraz aktywny uczestnik jej działań. W 1998 roku był gospodarzem VI Światowej Konferencji Miast Historycznych — jedynej edycji tego wydarzenia zorganizowanej w Polsce — odbywającej się pod hasłem „Heritage and Development of Historical Cities” i gromadzącej przedstawicieli ponad 50 miast z całego świata. Od września 2018 roku Kraków znajduje się w gronie siedmiu miast tworzących Radę Dyrektorów LHC, co potwierdza jego znaczącą pozycję i wpływ na strategiczne kierunki rozwoju organizacji.
Liga Miast Historycznych stanowi istotną platformę międzynarodowej współpracy, wspierając miasta dziedzictwa w ochronie, rewitalizacji i zrównoważonym rozwoju. Poprzez szerokie spektrum działań wzmacnia ich pozycję we współczesnym świecie oraz sprzyja wymianie doświadczeń i budowaniu trwałych relacji. Nadchodząca 20. Światowa Konferencja Miast Historycznych w Himeji będzie ważnym momentem podsumowania dotychczasowych osiągnięć oraz wyznaczenia nowych kierunków działań na rzecz odpornej i zrównoważonej przyszłości miast historycznych.
